Algemeen

Gepubliceerd op 9 mei 2018 | door Patricia Ottay

0

Wonsdag Woorddag “Knees” door Henk Scholte

“En nou mag wie der ofsteken wavve bruken kennen.” “O,” zee Tjabbo, “den mot ik dien schovvel dommit mor even lainen, ik ken ’t aner wel bruken.” Tammo knees en zee niks. “Is der wat te kniezen?” vroug Tjabbo. “Nee niks,” zee Tammo, ” ’t gezicht glee mie oet.  En knist van aine oor noar t aander”

Fragment uit: “Robaarber” Ons Loug door Jan Klompsma , Nieuwsblad van het Noorden 15-05-1993

Knees/Gnees is lastig te vertalen naar het Nederlands. Kniezen en gniezen komen als begrippen voor in Groningen en betekenen niet echt, maar onderdrukt lachen met licht leedvermaak en vaak met een ongunstige bijbetekenis. De herkomst van het  woord zou betrekking hebben op het samenpersen van de lippen. Het werkwoord Kniezen wordt ook fraai verbogen: kniezen—knees—knezen. Het enkelvoud van de tegenwoordige tijd luidt: ik knies, doe knist, hai knist. Er bestaan ook schiere uitdrukkingen:  Hai knees as duvel veur t geutgat. Hai gnist as duvel tegen ’t mörnrood of hai gnees zo lillek en doarom vertraauw ik hom nait. Het kent daartegenover ook de betekenis van treuren om iets, zeuren over iets, pruilen. Een kniezebieter in Groningen is te vergelijken met een kniesoor, maar bij ons is het nog een graadje erger en meer omvattend. Wij gebruiken het woord voor een gierigaard, een vrek en in het algemeen voor een vervelende kerel. Ook wordt het woord in figuurlijke zin gebruikt: En zo’n dikke kadetje mit n hambörger en dat ’t tomoateketchup der tussen weg knees. Tjah! Zo zain je mor weer, laggen mout je leren, schraaiwen komt vanzulf. Schraaiwen doen de kleine baby’s immers al vlak na de geboorte!

Als toegift nog een schiere anekdote uit de Kanaalstreek;

Het is „eerlieks woar” gebeurd. „Paiter en Jopkie, nait slim riek en baaiden staf-óld, kregen ’n kóp van n geslacht peerd kedo. Paiter was ’n geesteg man, ’n beetje filosofies op zien menaaier. Dat kwam — volgens de verteller — van de draank. Van de peerdekop mos soep en van alles moakt worden. Paiter stopte ’t ding in de kopern pot en hong ales boven ’t vuur op de ploat. Moar pot was nait groot genog veur de kop; ’t deksel wol der nait goud op liggen blieven. leder bod, bie ’t koken, wupte deksel omhoog en den kwam ’t gebit van ’t peerd boven de raand van de pot. Resoluut gooide Paiter nog ’n blok op ’t vuur, huil zien voest op deksel en zee: „Ik zel die dat kniezen wel óf leren!”

Foto: Ronald Koeman kon lach niet onderdrukken na verlies Oranje. Bron: sportnieuws.nl

Tags: , , , , , , ,



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

zeventien − twee =

Terug naar boven ↑