Algemeen Marlene Bakker

Gepubliceerd op 6 juni 2018 | door Jan Glas

0

Wonsdag Woorddag ‘Aibels’ door Henk Scholte

Aibels

aibels

“Eerst vaaierstemmeg; mor dat worden der goandeweg aal meer en meer. ’t Is ’n aibels mooi laid: „…dat meisje zong, zo lief en schoon, een mooi en aardig lied / Maar wat zij nu toch eig’lijk zong, ach dat verstond ik niet ” Dei onverstoanboarhaid bliekt dudelk oet ’t refrein: , dzjoemeladie roedeldoedeldiedelda, hahaha, ha, ha “”

Fragment: Ons Loug van Jan Klompsma, Nieuwsblad van het Noorden 06-02-1960

Onlangs las ik in de ‘Kanaalstreek” een collumn van Rie Rikken met de titel “Meertmoand wichtermoand” De aanhef triggerde me met “Adembenemend. Breathless-taking, oftewel in goud Grunnegs “aibels schier”. De columniste doelde hier op het debuutalbum RAIF van de Groninger zangeres Marlene Bakker en ook nog n aibels schier wicht. Het Gronings kent veel woorden met een emotionele waarde en het woord aibels is er ook één van. “Mit aibels mooi weer doar hebben we echt wat mit,” zee Berres van d’overkaande lest tegen mie. We gebruiken het te pas en te onpas om onze verbazing over iets uit te spreken en om er iets mee te versterken dat buitengewoon of heel mooi is of nog sterker, verdomd mooi is. Toch kent het woord aibels een andere oorsprong. Welke weg heeft dit woord eigenlijk afgelegd? In oude geschriften kom je de volgende schrijfwijzen tegen: ijbals, ebals, arbalsems, aibals en wordt er vaak verwezen naar het woord euvel in de Groninger betekenis euvels mooi. Wat bij ons wonderschoon betekent, daar heeft euvel blijkbaar niets te zoeken. Men vindt het woord euvel in enkele zegswijzen: iemand iets euvel duiden (kwalijk nemen), aan een euvel mank gaan (een gebrek hebben) en verder in samenstellingen als euvelmoed (kwaadwilligheid) en euveldaad (misdaad). Het woord wordt nu nog slechts in verheven taal gebruikt. Euvel is hetzelfde als het Engelse woord evil dat als bijvoeglijk en als zelfstandig naamwoord voorkomt in de betekenis: boos, kwaad; onheil. In het Gotisch luidde het übils en het is waarschijnlijk verwant met een woord dat voortleeft in het Duitse über en het Nederlandse over. Dan is de oorspronkelijke betekenis geweest: de grenzen overschrijdend, de perken te buiten gaande. Daaruit kan zich die van overmoed gemakkelijk hebben ontwikkeld. Ik hoop niet dat het nu te übel voor u wordt. Aiglieks is aibels oorspronkelk n aigenzinnege juvver dij veur ons in betaikenis juust d’goie kaande opschoven is.

Tags: , , , , , , ,



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

10 − acht =

Terug naar boven ↑