Column Christopher Bergmann

Gepubliceerd op 8 maart 2015 | door Webloug

1

‘KLanken en letters’ column van Christopher Bergmann

Klanken en letters

Hindry Schoonhoven haar t lest in zien column over spellen. Volgens hom perbaaiern veul mìnsen – bie t schrieven van t Grunnegers – heur aigen oetsproak in de spellen oet te drukken. Zai schrieven (pseudo)fonetisch. Wat dat persies betaikent, zol k laank en braid oetleggen kinnen – mor ie begriepen wis en zeker wat of k bedoul as k zeg dat n schriefwieze as ‘bieveurbeeld’ minder fonetisch is as ‘bevubbeld’. Van d’officiële spellenregels van t Grunnegers mag zo’n fonetische schriefwieze in veul gevalen. Sums mag t officieel nait, mor n bult mìnsen schrieven toch op dij menaaier. Wie kinnen t ter nou over hebben of dat aal of nait n goud idee is, mor volgens mie hebben hier al genog lu heur mainen over geven. t Gaait mie om n aandere vroage: woarom geven mìnsen bie t spellen de veurkeur aan n schriefwieze dij naauwer aan heur oetsproak aanslot?

Ain reden om veur n pseudofonetische spellen te kaizen, is dat t zo makkelk liekt. As je n ‘d’ zeggen, din schrieven je n ‘d’ – en gain ‘t’ of wat din ook. As je n klaank nait oetspreken, loaten je hom vot bie t schrieven of, as t ter hail nait oetzugt, komt ter n apostrof in t zulfde stee. In t Internationoale Fonetische Alfabet doun je t hoast net zo; meschains hebben je dat ais in n woordenbouk zain. As je zo schrieven, huiven je hoast nait noa te dìnken. En je kinnen bie n strikte toupazen van dat principe op n hail consequente menaaier schrieven – lös van ale spellensregels. Toch is de keuze om zo te spellen nait in d’eerste ploatse n kwestie van consequentie en efficiëntie, ducht mie.

Der is noamelk nog n reden. In d’òfgelopen honderd joar is d’òfstand tussen t Grunnegers en t Standaard-Nederlands slonken. Veuraal de woordenschat, de woordvörmen en de zinsbaauw van t Grunnegers goan aal meer op t Nederlands lieken. t Ainege wat bliekboar langzoamer veraandert, is d’oetsproak. Aiglieks is d’oetsproak nou al t opvalendste verschil tussen t dialect en de standaardtoal. Dat waiten – of vuilen – de sprekers van t Grunnegers (en veul aandere streektoalen). d’Oetsproak is zo’n beetje t ainege onderdail van t Grunnegers dat ter nog nuver in t ìnde staait. En dij oetsproak maggen je ìns nait dudelk oet de spellen blieken loaten? Din zugt n Grunneger tekst ter gaauw oet as n Nederlandse tekst dij ain zunder zien bril schreven het – sums op de verkeerde klinker drukt op t toetsenbord, mor veur de rest gewoon Hollands.

Deur n pseudofonetische spellen te broeken, wordt t Grunnegers biezunderder. d’Òfstand noar de standaardtoal wordt groter moakt as e aiglieks is. t Grunnegers liekt doardeur net wat minder op n slappe klinkervariant en net wat meer op n echte toal. Hou wieder dij toal òfstaait van de standaard, hou meer is t ook de muite weerd om hom te beholden. En deur dij vremde spellen wordt t dialect ook weer n soort gehaaimtoal dij de westerlingen nait zomor begriepen. t Is nait dat zukse gedachten bewust opkommen in ain dij ‘bevubbeld’ schrift in ploats van ‘bieveurbeeld’. Mor t zol best kinnen dat gounent aanvuilen dat t Grunnegers (of wat ter van over is) beter tot zien recht komt as je t op dij menaaier schrieven. Zo as k al zee: of t aal of nait n goud idee om zo te schrieven, doar binnen doezend mainens over. Mor de gedachtegang achter n meer fonetische spellen is, vin ik, wel te begriepen – of te ‘begriepm’, as je dat mooier vinden.

Tags: ,



One Response to ‘KLanken en letters’ column van Christopher Bergmann

  1. Pingback: » ‘Je vroagen joe t òf’ column van Christopher Bergmann | Webloug

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

elf − zes =

Terug naar boven ↑
  • Literatuur activiteiten

    Geen nieuwe activiteiten