Column Christopher Bergmann

Gepubliceerd op 15 februari 2015 | door Webloug

0

Column ‘Sprechen Sie Deutsch’ van Christopher Bergmann

Sprechen Sie Deutsch?

k Goa dervan oet dat t grös van joe de toal van d’oosternoabers leren mos op schoule. t Is nait de bedoulen om joe hier n cursus in mien moekes toal te geven – mor t Duuts is n mooi veurbeeld veur n onderwaarp doar k t in mien leste column al over haar: t leren van n dialect as twijde toal op loatere leeftied. Wat het t Duuts doarmit te moaken? Mainste Nederlanders mit wèl k ooit over Duuts leren op schoule proat heb, schoot votdoadelk ain woord in t zin: rijtjes. Oet kop leren van riegjes, mit de goie vörmen veur elke noamvaal, is hoast elkenain biebleven. Woarom? Omreden t leek zo onnut – en, loaten wie eerliek wezen, dat was t aiglieks ook. As je mit n Duutser aan de proat roaken, hebben je toch gain tied om even noa te goan of t ‘der Butter’, ‘die Butter’ of ‘das Butter’ is (en din nog in de juuste noamvaal). Zo mout t nait.

Zo kin t aiglieks ook nait in t dialect. t Grunnegers is, as je t vergelieken mit aandere streektoalen, best nuver beschreven. Der binnen woordenbouken (joa, óf old óf klaain, mor ze binnen der), der is n grammoatikoa (joa, hai is nait òf, mor n dail is ter), der binnen lesbouken (joa, nait veul, mor meer as gain). Mor n volledege beschrieven van t Grunnegers van de 21e aiw is ter schane genog nait. Doarom geldt: t Grunnegers mouten je ‘op stroade’ leren, as eerste of twijde toal. t Noadail doarvan is dat t leren nait touvaalt as je gainain kinnen dij Grunnegers prat. t Veurdail doarvan is dat je, as je aal ain kinnen (of zulfs meer as ain), de toal op n aandere, betere menaaier leren. Je leren din noamelk mainstekaans gain riegjes, gain woorden, mor ‘chunks’. Chunks binnen blokjes – gain blokjes kees, mor blokjes zin.

Neem dat veurbeeld van boven: der, die, das Butter. Veur n proatje op de camping zol t toch handeger wezen as je, in ploats van t juuste lidwoord, bieveurbeeld wuzzen dat je van n Duutser dij veur zokzulf opkomt, zeggen dat e zok de botter nait van t brood nemen let – en nait, as in t Nederlands, de kees. “Er lässt sich die Butter nicht vom Brot nehmen” is n ‘chunk’, ain soamenhangende oetdrukken dij je zo broeken kinnen. ‘Din jeuken hom de koezen nait meer’ is ter ook ain. Of ‘aan de proat roaken’. t Mooie aan chunks is dat je nait ain woord leren, mor n haile (of haalve) zin mit ales wat ter bie heurt: oetsproak, noamvalen, betaiken. Je huiven hoast nait meer noa te denken. t Komt ter zo oet, t haile blok. As je n toal ‘op stroade’ leren, din leren je chunks. n Streektoal dwingt joe mainsttied om op dij menaaier te leren. Lidwoorden en dailwoorden en zukswat – dat komt loater vanzulf wel.

Tags: , ,



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

4 × 2 =

Terug naar boven ↑
  • Literatuur activiteiten

    Geen nieuwe activiteiten